Leki układu oddechowego — fiszki
Zestaw fiszek o beta-2-mimetykach, glikokortykosteroidach wziewnych, lekach antycholinergicznych i przeciwhistaminowych stosowanych w astmie i POChP.
Keyboard Shortcuts
💡 Pro tip: Use keyboard shortcuts for faster studying!
Study Smart Tips for Leki układu oddechowego — fiszki
Master these concepts using proven study techniques that actually work:
Active Recall
Test yourself before flipping each card to strengthen memory retention
Spaced Repetition
Review difficult cards more frequently than easy ones
Multiple Sessions
Break study time into shorter, focused sessions
Explain Aloud
Verbalize answers to reinforce understanding
Questions Covered in This Set
10 cards to master
Jaki jest mechanizm rozkurczu oskrzeli przez beta-2-mimetyki?
Agonista receptora β2 → białko Gs → cyklaza adenylanowa → wzrost cAMP → aktywacja PKA → zmniejszenie wrażliwości na wapń → rozkurcz mięśniówki gładkiej oskrzeli.
SABA vs LABA — przykłady i czas działania
SABA (salbutamol, fenoterol): początek 3–5 min, działanie 4–6 h, lek doraźny/ratunkowy. LABA (formoterol, salmeterol 12 h; indakaterol, wilanterol 24 h): leki kontrolujące, stosowane regularnie.
Dlaczego LABA nigdy nie stosuje się w monoterapii w astmie?
Bez wziewnego glikokortykosteroidu LABA maskuje narastające zapalenie i zwiększa ryzyko zgonu — zawsze w połączeniu z wGKS (np. budezonid + formoterol).
Typowe działania niepożądane beta-2-mimetyków
Drżenie rąk, tachykardia i kołatania serca, niepokój, hipokaliemia (β2 wpycha potas do komórek) oraz hiperglikemia.
Jak działają glikokortykosteroidy wziewne i dlaczego efekt nie jest natychmiastowy?
Wiążą receptor wewnątrzkomórkowy, który wędruje do jądra i zmienia transkrypcję genów (działanie genomowe): hamują IL-4, IL-5, napływ eozynofilów, zwiększają gęstość receptorów β2. Efekt narasta przez dni–tygodnie, więc nie są lekiem „na duszność teraz”.
Jakie są miejscowe działania niepożądane wGKS i jak im zapobiegać?
Kandydoza jamy ustnej i chrypka — po każdej inhalacji należy wypłukać usta i wypluć wodę.
Czym różni się obturacja w astmie i w POChP?
Astma: odwracalny skurcz oskrzeli + zapalenie eozynofilowe (podstawa — wGKS). POChP: w dużej mierze nieodwracalna przebudowa oskrzelików i rozedma, zapalenie neutrofilowe (podstawa — LAMA + LABA, steroidy ograniczone).
Leki antycholinergiczne wziewne — mechanizm i przykłady
Blokują receptor M3, znosząc napięcie nerwu błędnego w oskrzelach. SAMA: ipratropium; LAMA: tiotropium, umeklidynium. Działania niepożądane: suchość w ustach, zatrzymanie moczu, zaostrzenie jaskry z wąskim kątem.
Postępowanie w ciężkim zaostrzeniu astmy/POChP
Dołączenie GKS doustnie lub dożylnie (prednizon 40 mg przez 5 dni, hydrokortyzon i.v.). Krótkie kursy nie wymagają stopniowego odstawiania; długotrwałe tak, bo tłumią oś podwzgórze–przysadka–nadnercza.
Dlaczego nieselektywne beta-blokery są niebezpieczne u astmatyka?
Blokują także receptory β2 w oskrzelach, znosząc ich rozkurcz i mogąc wywołać skurcz oskrzeli (np. propranolol).
